Nu de rookdampen in Amsterdam weer een beetje opgetrokken zijn met het uitspelen van de laatste 35 minuten speeltijd tussen Ajax en Feyenoord, rijst de vraag hoe het moedwillig laten staken van een wedstrijd voorkomen zou kunnen worden en hoe wangedrag van supporters in het algemeen kan worden tegengegaan.

Eerst nog even terug naar de reacties van afgelopen zondagmiddag en de dagen daarna op het stakingsincident zelf. Het woord ‘competitievervalsing’ viel nogal vaak en met name uit de mond van Feyenoord-trainer Arne Slot. Zichtbaar geërgerd stond hij ESPN te woord en daar legde hij uit dat juist het gedeelte van de wedstrijd zou aanbreken, waarin Ajax het meest kwetsbaar was. Alsof Ajax nóg kwetsbaarder zou kunnen worden, zou je haast als luisteraar denken. Slot doelde erop dat Feyenoord dinsdagavond en Ajax op de donderdagavond een Europese wedstrijd afgewerkt had, waardoor Ajax minder tijd had om te herstellen en vermoeidheid een rol zou kunnen gaan spelen. Een begrijpelijk en terecht argument, maar toch gingen mijn gedachten even terug naar de wedstrijd Feyenoord – Ajax in de halve finale van de beker van het vorige seizoen. In de 62 minuut kreeg Ajax-speler Klaassen een vanuit het publiek gegooide aansteker op zijn hoofd. De wedstrijd werd tijdelijk stil gelegd, waarna een goedbedoelende John de Wolf het veld op ging om het publiek bestraffend toe te spreken, wat in de praktijk meer uitpakte als een motiverende speech. Eenmaal terug op het veld werden de Ajax-spelers tijdens hun warming-up zichtbaar verder uitgescholden door het Feyenoordpubliek en even later moest Klaassen alsnog gewisseld worden als gevolg van zijn hoofdwond. Misschien kwam het doordat Ajax alsnog doorging naar de finale, maar over competitievervalsing werd niet of nauwelijks gesproken. Iets waar met de noodgedwongen wissel van Klaassen wel degelijk sprake van was. In plaats daarvan begon toenmalig Ajax-trainer John Heitinga bijna droogkomisch de wedstrijd te analyseren, zonder ook maar aandacht te besteden aan het incident.

Los van deze vergelijking kan Ajax toch ook moeilijk door Feyenoord verweten worden, dat het niet al het vuurwerk buiten het stadion heeft weten te houden. In het seizoen 2021-2022, waarin Feyenoord het tot de finale van de Conference League schopte, moest de club maar liefst 600.000 euro aan boetes aan de UEFA betalen, voor een groot gedeelte vanwege afgestoken vuurwerk.

Dat de wedstrijd nu op woensdagmiddag werd uitgespeeld, lijkt een logische keuze te zijn van de KNVB. Het wedstrijdprogramma zit al zo vol en je wilt deze wedstrijd afspelen met de spelers die ook zondag vrij van blessures en schorsingen waren. Wat wel te begrijpen is, is dat Volendam negatief reageerde op deze beslissing. Volendam zou eigenlijk op woensdagavond naar de Johan Cruijff Arena komen en het is logisch dat zij graag het kwetsbare Ajax op dit moment zouden treffen. Menig Ajax-fan zal toch hopen dat Ajax er over een aantal weken als team iets beter voor staat.

Davy Klaassen werd vorig seizoen geraakt door een aansteker tijdens de bekerwedstrijd Feyenoord – Ajax

Dus ja, er is natuurlijk sprake van competitievervalsing, maar het is ook een makkelijk gegooide kreet. Net als de suggestie om de wedstrijd te beëindigen en de stand van dat moment als eindstand te verklaren. Wangedrag van supporters hebben we de afgelopen jaren bij verscheidene clubs gezien en je kunt een team voetballers en coaches, die samen keihard werken aan hun doelen, niet zomaar bestraffen voor de acties van een aantal waanzinnigen. Tenzij dit incident bij dezelfde stand zou gebeuren in één van de laatste minuten, want dan lijkt de kans op een ‘remontada’ wel heel gering en wegen de kosten en moeiten daar niet tegenop. Het gaat nu eenmaal vaak zo, dat als je niet voor een bepaalde club bent, al snel de neiging ontstaat om de club van de misdragende supporters daarvoor verantwoordelijk te houden. Maar ook die club is slachtoffer, net als dat de tegenstander, het publiek in het stadion en de televisiekijker thuis dat zijn. Mocht er toch sprake zijn van laakbaar gedrag, waardoor de misdragingen plaats hebben kunnen vinden, dan is het aan de KNVB om dat te onderzoeken en daar eventuele sancties aan te verbinden.

Want dat is natuurlijk ook nog de vraag: In hoeverre had Ajax kunnen vermoeden dat er dergelijke acties zouden kunnen plaatsvinden en had de club geen verdergaande maatregelen moeten nemen? Burgemeester van Amsterdam Femke Halsema haalde aan dat de fouillering bij het binnengaan van het stadion beter moet en dit voorstel valt zeker te billijken. Het fouilleren gebeurt nu selectief en met name op basis van uiterlijkheden, waar supporters rekening mee houden als zij bijvoorbeeld vuurwerk het stadion in willen krijgen. Daarnaast stelde Halsema voor om netten te spannen voor de tribunes. Bij Feyenoord is dit gebeurd na het eerder genoemde aanstekerincident en tot op heden is daar vanuit de club zelf geen ontevredenheid over ontstaan. Tot slot noemde Halsema ook nog het leeghouden van vakken, iets wat nu ook wel eens gebeurt, bijvoorbeeld voortkomend uit een door de UEFA uitgesproken straf. Daarbij blijft het echter lastig dat ook een hoop ‘goeden’ zullen lijden onder de ‘kwaden’.

Wat moet er nog meer gebeuren? Marco van Basten opperde om tijdelijk te stoppen met betaald voetbal, maar die suggestie zal waarschijnlijk vooral uit begrijpelijke frustratie en irritatie zijn voortgekomen. Een bezinningsperiode is niet nodig, want de misdragende supporters zullen niet tot bezinning komen en binnen de clubs en de KNVB kan ook in de komende periode nagedacht worden over de vraag hoe nu verder. Daarnaast leidt het bij de clubs tot onwenselijk en mogelijk ook risicovol inkomensverlies, dat niet opnieuw, net als tijdens de coronapandemie, door de KNVB vergoed zal worden. Wat vooral wenselijk lijkt, is dat misdragende supporters voelbare en persoonlijke consequenties moeten gaan ondervinden van hun daden. Een stadionverbod is op dit moment nog geen écht stadionverbod, want zelden of nooit hoeft een identiteitskaart getoond te worden bij de ticketcontrole. Zo was de PSV-supporter die vorig seizoen de keeper van Sevilla aanviel ook al in het bezit van een stadionverbod. Het stadionverbod zal dus gecombineerd moeten worden met een meldingsplicht, waarbij de desbetreffende supporter zich tijdens een wedstrijd bij het lokale politiebureau zal moeten melden, en waaraan opnieuw consequenties verbonden zitten, bijvoorbeeld in de vorm van oplopende boetes, indien het melden uitblijft. Te weinig capaciteit bij de politie? Het lijkt toch haalbaar dat supporters met een stadionverbod zich één keer per twee weken fysiek moeten kunnen melden bij een bureau om kort aan te tonen, dat ze niet in het stadion zijn. Het verplicht moeten melden is een aanzienlijke vrijheidsbeperking, die gevoeld zal worden en die supporters uit de weg zullen willen gaan. Het positieve effect van de voetbalwet in Engeland, met de daarbij horende meldingsplicht, is bekend en men weet daar, dat voetbal voorlopig wel even klaar is voor iemand die zich misdraagt rond de voetbalvelden van de Premier League.

De KNVB gaat de komende tijd in samenwerking met nog drie onbekende gemeenten kijken naar het effect van een digitale meldingsplicht. Als dat een voldoende waterdichte maatregel is, dan zou dat een goed alternatief kunnen zijn voor de fysieke meldingsplicht. De KNVB zou er echter goed aan doen om in de komende tijd ook met de politiek in gesprek te gaan over de fysieke meldingsplicht en eventuele andere beleidsaanpassingen en maatregelen om wangedrag tegen te gaan. De ergernis onder de Nederlandse bevolking over het wangedrag van supporters is groot en in deze tijd van aankomende verkiezingen, zou het een politieke partij die zicht sterk maakt voor zwaardere maatregelen zomaar eens extra kiezers kunnen opleveren.