Voor wie het de afgelopen weken ontgaan is: Het WK Rugby is momenteel aan de gang en op televisie wordt hier door Ziggo uitgebreid aandacht aan besteed. Afgelopen weekend stonden de kwartfinales op het programma en wie gekeken heeft, zal zich gelukkig prijzen, want het waren vier absolute topwedstrijden. Zowel qua niveau als qua spanning was het smullen geblazen, met Frankrijk – Zuid-Afrika als een toetje in een driesterrenrestaurant op de zondagavond. Tot afgrijzen van het grootste deel van het publiek werd het thuisland Frankrijk met het kleinste verschil uitgeschakeld door de Springbokken: 28 – 29.

Voor een vaste voetbalkijker is kijken naar rugby sowieso een verademing. Een enkele rugbywedstrijd laat namelijk op niet mis te verstane wijze zien waar het in de huidige voetbalcultuur allemaal misgaat. Eigenlijk is dat heel simpel samen te vatten in één algemeen uitgangspunt: Respect hebben voor elkaar. Juist in een sport waarin brute kracht één van de belangrijkste wapens is, is het prachtig om te zien dat spelers niet alleen hun eigen teamgenoten, maar juist ook de tegenstander en de scheidsrechter respecteren. Ruimte om hier niet in mee te gaan, wordt simpelweg niet geboden binnen de sport.

Rugby is bij uitstek een sport, waarin samenwerken centraal staat en waar je spelers met verschillende lichaamsbouwen en kwaliteiten nodig hebt. De mooiste samenwerking komt misschien nog wel naar voren bij het maken van de scrum, een klassiek rugbyonderdeel. Na een lichte overtreding moeten van beide teams twee groepen spelers in een voorover gebogen houding tegen elkaar induwen. Op het moment dat beide teams dit onvoldoende op elkaar afstemmen, stort de scrum in en moet er opnieuw worden gebouwd. Uiteraard zijn het de meest krachtige spelers, die onderdeel uitmaken van de scrum. De ‘wingers’ staan verderop klaar om met hun snelheid een eventuele aanval af te ronden. Sowieso staat rugby bol van de mooie positiebenamingen. Zo zijn er ook nog props, hookers, flankers, full backs enzovoort. Elke positie vraagt om verschillende fysieke eigenschappen of vaardigheden en alleen samen kom je tot een allround team.

De intensiteit van elke rugbywedstrijd is ontzettend hoog. Frankrijk maakte zondagavond met 154 tegen 80 meer runs dan de Zuid-Afrikanen, maar die stelden hier op hun beurt 158 tackles tegenover, waar het aantal bij Frankrijk op 92 bleef staan. Gescheurde oren, bebloede neuzen en de nodige noodgedwongen wissels, het kwam allemaal voorbij dit weekend. Antoine Dupont, sterspeler van Frankrijk, liep eerder in het toernooi een kaakbreuk op, maar bleef bij de ploeg en speelde mee in de kwartfinale. Ondanks deze fysieke strijd komt het zelden tot opstootjes tussen de spelers. En als het tot een opstootje komt, valt dat beter te begrijpen dan bij het voetbal, gezien het forse lichamelijke contact dat continu gemaakt wordt. Van aanstellerij is geen sprake en mede door het directe handelen van de arbitrage worden conflicten snel beëindigd.

Want ook daar zit één van de grootste verschillen met het voetbal anno 2023: De rol van de scheidsrechter binnen de wedstrijd en het respect dat de spelers hebben voor deze rol. Tijdens het volgen van de vier kwartfinales vielen de volgende zaken op:

1. De scheidsrechter is niet alleen scheidsrechter, maar ook coach van het spel. Zonder zijn aanwezigheid functioneert het spel in zekere zin niet en het mooie is dat je als kijker de scheidsrechter tijdens de wedstrijd hoort praten en roepen. Bij stilstaande situaties, zoals bij de eerder genoemde scrum, geeft hij bijvoorbeeld aan hoe beide groepen spelers moeten bewegen om tot een goed staande scrum te komen. Maar ook tijdens het lopende spel geeft hij in korte bewoordingen aan wat spelers wel of niet mogen of moeten doen. ‘Release the ball!’ of soms een korte, duidelijke ‘stop!,’ waar spelers zonder protest op reageren.

2. De scheidsrechter bepaalt, punt. In tegenstelling tot bij het voetbal worden beslissingen van de scheidsrechter veel meer direct geaccepteerd. De ruimte om te protesteren wordt simpelweg ook niet geboden, want ook daarbij reageert de scheidsrechter wel eens met een korte, duidelijke ‘stop.’ Juist omdat rugby een uiterst fysieke sport is, zijn er duidelijke regels opgesteld voor de manier waarop er getackeld mag worden. Tijdens de kwartfinales kwam het voor dat spelers onbewust toch op de verkeerde hoogte tackelden, waardoor spelers een flinke tik op hun hoofd moesten incasseren. Bij de beoordeling van deze situaties kan de scheidsrechter gebruik maken van de videoscheidsrechter. Ondanks dat er soms van opzet geen sprake leek, werden verscheidene spelers toch met een gele kaart en een tijdstraf van tien minuten naar de zijkant gestuurd, waar ze op een lullig klapstoeltje deze straf moesten uitzitten. Overigens heeft de videoscheidsrechter tijdens deze tijdstraf nog de ruimte om te bepalen of de gele kaart in een rode kaart omgezet moet worden. Maar protest tegen de genomen beslissingen, bijvoorbeeld omdat er van opzet geen sprake leek? Dat was er niet. De spelers begrepen dat het om fysiek gevaarlijk spel ging en rukten direct in.

3. En tot slot: De scheidrechter communiceert alleen met de aanvoerder. Bij bovengenoemde situaties werd de scheidsrechter met rust gelaten door andere spelers. De videoscheidsrechter checkt de beelden, communiceert het advies met de scheidsrechter en die roept op zijn beurt alleen de aanvoerder en de betrokken speler bij zich. Daarbij geeft hij kort en duidelijk aan op welke gronden de beslissing genomen is en welke consequentie hieruit volgt. That’s it.

Nu zullen sommige mensen stellen, dat dergelijke zaken ook per direct bij het voetbal ingevoerd moeten worden. Maar zo gemakkelijk en snel zal dat niet gaan. Je hebt toch te maken met een bepaalde cultuur, die breed gedragen wordt en terug te zien is binnen alle verschillende niveaus, waarop er gespeeld wordt. Net als in de aardrijkskundige zin van het woord, verander je een cultuur niet zomaar even. Daar gaat flink wat tijd overheen. En dus zul je stap voor stap op een geleidelijke manier moeten toewerken naar een situatie, waarin er weer meer respect voor de arbitrage en de tegenstander ontstaat. Het trekken van een gele kaart voor spelers, die bij een genomen beslissing op de scheidsrechter af vliegen, is een voorbeeld van een goede eerste stap vooruit hierin. Voor een volgende stap heb ik zelf nog wel een suggestie: Geef voetballers tijdens het WK rugby vrijaf en laat ze verplicht naar de wedstrijden kijken. Zo krijgen ze de gelegenheid om zelf te ervaren hoe mooi sport kan zijn met zoveel respect voor al die anderen mensen om je heen, waarmee je die prachtige sport aan het uitoefenen bent.